Piękna muzyka i harmonijne kompozycje są nie do pomyślenia bez dwóch składników: dźwięku i rytmu. I podczas gdy dźwięk tworzą instrumenty, do wyznaczania rytmu służy precyzyjne urządzenie — metronom. Pomaga kompozytorom i wykonawcom lepiej wyczuć wewnętrzny puls utworu i utrzymać tempo równomiernie. Historia tego niezbędnego pomocnika sięga niemal pięciu wieków.
Za prekursora metronomu uważa się Galileusza. Nie miał on, rzecz jasna, żadnego związku z muzyką, ale już w drugiej połowie XVI wieku zrozumiał zasadę wahadła: odkrył, że amplituda wychylenia nie wpływa na rytm i że wahadło kołysze się równomiernie, czyli izochronicznie. W ciągu dwóch następnych stuleci kilku konstruktorów rozwinęło tę myśl:
Sam wynalazek należy jednak do Johanna Nepomuka Mälzla, który opatentował urządzenie w 1816 roku. Ten muzyk niemieckiego pochodzenia zasłynął nie tyle z kompozycji, ile z dokonań inżynierskich. Był przyjacielem Ludwiga van Beethovena, zbudował dla niego trąbkę słuchową, a także obmyślił poprzednika dzisiejszych syntezatorów. Mälzel wytwarzał metronomy seryjnie i nadał im kształt znany do dziś. Nie przypadkiem klasyczne metronomy wahadłowe noszą po dziś dzień napis „M. M.” („metronom Mälzla”), a za nim liczbę tempa.
Choć pierwszy metronom był bardzo dobry nawet jak na dzisiejsze kryteria, nauka nie ustawała: badacze próbowali dodać coś od siebie i go udoskonalić. Czyniono to z myślą o muzykach, aby mogli ustalać tempa, regulować rytmy i grać muzykę zdolną porwać publiczność:
Mimo to próby nie zawsze były udane: znawcy są zgodni, że nigdy nie udało się przewyższyć metronomu Mälzla. Powód jest prosty: urządzenia budowali inżynierowie, którzy niewiele wiedzieli o muzyce i o tym, jak wyznaczać rytm, podczas gdy Mälzel był zarazem mechanikiem i muzykiem i rozumiał oba światy.
Powstanie nowoczesnych metronomów jest ściśle związane z elektrycznością. W połowie XX wieku ruszyła produkcja urządzeń Franza, w których model Mälzla został ulepszony. Wytwarzano je do końca minionego stulecia; metronom działał na każdej powierzchni i już się nie zacinał. Metronomy elektroniczne stały się jeszcze bardziej kompaktowe, dokładne i wszechstronne: wiele z nich oferowało także dźwięki strojenia, różne metra oraz regulowany akcent na pierwszą miarę.
Dziś muzycy nie potrzebują już żadnego wahadła: do wyznaczania rytmu wystarczą usługi online, a kupowanie specjalnego sprzętu jest zbędne. Nasz portal pozwala korzystać z metronomu zupełnie za darmo: wystarczy ustawić tempo w uderzeniach na minutę i nacisnąć „Start”. Przegląd wszystkich prędkości znajdziesz w tabeli temp, a główne formy przedstawiamy w rodzajach metronomów.